» Leer la entrada en castellano
Este artigo foi publicado previamente na páxina de Audiocámara do Aula de Música de Cámara do Conservatorio Superior de Música da Coruña.
» F. SCHUBERT: Trío n° 2, en mi bemol maior, op. 100, D. 929
» Escoitar diferentes interpretacións da obra
Verosímilmente datable en «Novembro 1827» (segundo reza o manuscrito orixinal conservado, en Viena, pola familia Wittgenstein), este Trío nº 2 tivo unha primeira execución pública o 26 de decembro seguinte, na sala do Musikverein, polos mesmos intérpretes que os do Trío nº 1 (Bocklet, Schuppanzigh, Linke); a obra «gustou moito a todo o mundo» (segundo Schubert). Unha segunda interpretación tería lugar no mesmo salón o 26 de marzo de 1828, nun concerto organizado polo propio compositor. Excepcionalmente, a partitura foi editada pronto, en Leipzig, por Probst, quen pagou ao músico un pouco máis de trinta floríns, a penas a cuarta parte do valor comercial esperado! Schubert morreu antes de recibir as probas para a súa corrección. Con respecto ao op. 99, este op. 100 móstrase aínda máis elaborado: a intención de asegurar a unidade dos seus catro movementos, de amplas proporciones, faise evidente por referencias temáticas extremadamente precisas.
1. Allegro (en 3/4): está en forma sonata con tres temas principais. O primeiro, sobre un ritmo resolto (ben marcato) enunciado ao unísono polos tres instrumentos, reviste un acento beethoveniano, «ardente» para Schumann, pese á súa liña descendente sobre unha oitava. Tema salientable por a súa puxanza lírica e por todas as posibilidades de desenvolvemento que contén: de feito, ofrécese pronto unha primeira variación entrecortada por silencios, e despois un breve motivo no violoncello, concentrado, cuxa importancia revelarase ao longo do movemento. O segundo tema, en si menor, un pouco dubitativo, de esencia máis propiamente schubertiana, emerxe desde acordes cinguidos e repetidos, como angustiados; o piano, voluble, borrará un pouco esta impresión. Un terceiro tema encherá o final da exposición, precedido por algúns compases de extraordinario alento melódico e el mesmo alimentado por un lirismo que lembra ao da Sinfonía Inacabada. Tamén sobre el vai a construírse o desenvolvemento, situado nun clima de modulacións permanentes (unha ducia de tonalidades son abordadas), de oposicións dinámicas (alternancia constante de fortissimo e pianissimo), antes dunha reexposición que volve ao ben marcato do comezo, como unha especie de repouso, de etapa de estabilidade. A conclusión, curiosamente, dará o protagonismo ao segundo tema, «transición hábil, por seu camiñar vacilante para o ritmo de marcha que reserva o segundo movemento» (B. Massin).
2. Andante con moto (en do menor, en 2/4): unha melancolía punzante despréndese do movemento lento, sobre un ritmo pesado de marcha próximo ao do primeiro Lied da Viaxe de inverno. De feito, é unha canción sueca a que inspiraría o tema, «Ve como o sol se pon...», melodía composta por Isaac Berg e en absoluto canción popular como afirmouse durante tanto tempo. Os dous compases de obertura, sobre a escansión monótona do piano, suxiren xa algo fúnebre antes de que entre o tema, grave, despregándose lentamente no violonchelo. Tómao o piano, mentres o violín dobra ao violoncello no acompañamento. A este episodio en modo menor, tinguido de fatalismo, segue outro en mi bemol maior no cal o violín lanza un novo motivo, derivado do tema inicial, que é retomado polos outros tres instrumentos nunha exaltación sempre crecente. Volta á escansión fúnebre inicial cun ensombrecimento progresivo do clima, nunha especie de grandiosa balada romántica (modulacións a do sostido menor, si menor, fa sostido menor) que precede ao retorno do motivo en modo maior, esta vez en do. O permanente contraste entre piano e forte, entre menor e maior, acentúase aínda na coda, onde de novo faise máis lento o movemento (Un pouco più lento) e o tema parece quedar en suspenso, tráxico.
3. Scherzo: Allegro moderato (en mi bemol maior, en 3/4): a escritura canónica a dúas voces do comezo (entre as cordas e o piano en oitavas) lanza un tema brillante, pletórico, que se fará máis lento, modulante, no comezo da segunda parte do Scherzo. O trío, en la bemol maior, presenta un tema de gran robustez que, non obstante, virá a contradicir a aparición, no cello só, dun motivo dunha tenrura completamente imaxinada, especie de prolongación do tema confiado aos dous instrumentos de corda na primeira parte; piano e violín procuraranlle a incerta rítmica que anuncia o Finale.
4. Allegro moderato (en 6/8): o Finale, de proporciones inhabituais, aproxímase a unha forma sonata libre asimilable, polas súas insistentes recorrencias temáticas, a unha forma rondo. Distínguense dous episodios que fornecen os dous temas (o inicial, en 6/8 e no mi bemol maior, e un L'istesso tempo en 2/2 e en do menor). O piano só enuncia o primeiro tema nunha atmosfera dunha alegría cándida, sociable, «mozartiana». Pero algúns ensombrecimentos (ecos do Scberzo, certos silencios) fan presaxiar outro ambiente. Exposto sucesivamente, con lixeireza, polo violín, o violoncello, despois polo piano, o segundo tema (L'istesso tempo) coñecerá unha nova presentación en canon, antes de que o desenvolvemento faga aparecer as tonalidades dramáticas de si menor e re menor; despois, a reprise do tema inicial, que se derrea aos poucos ata reducirse a unha soa nota sinistramente repetida (pedal sobre o si). Volve agora, como un calafrío mortal, o tema do Andante en si menor, antes dunha reaparición en re menor do segundo tema deste Finale. A reexposición reproduce un esquema idéntico: de novo o primeiro tema, aínda que tan arrebatador, tan «estudiantesco», diriamos, non chegará a impoñerse plenamente, pois o tema do Andante virá a substituílo como conclusión, substitución case tráxica, no mi bemol menor, non impóndose a tonalidade maior ata os últimos compases, nunha especie de reconquista da alegría proposta ao comezo do movemento... «Aquí, nesta última mutación da dor en amor, a victoria do amor é irreversible. É o triunfo da tenrura heroica!» (B. Massin).
- F.-R. Tranchefort
Guía de la música de cámara
pp. 1211-1213
Dirigida por Françoix-René Tranchefort
Alianza Diccionarios
Madrid 1995
» Escoitar diferentes interpretacións da obra
Blogalaxia Tags:
Schumann • Música de Cámara • Estudio • Trío
Technorati Tags:
Schubert • 
Música de Cámara • 
Estudio • 
Trío
alban berg quartetBeethoven •
Vídeo •
Cuarteto
Descargar o programa en formato pdf
Ver as notas ao programa
Imágenes •
Fotos •
Conciertos
Audio •
Jesús Coello
Profesor e responsable do Aula de Música de Cámara do Conservatorio Superior de Música da Coruña.
Administrador dos espacios Web do Aula.
